Yuddha Kanda Sarga 86 – yuddhakāṇḍa ṣaḍaśītitamaḥ sargaḥ
|| rāvaṇibalakadanam ||
atha tasyāmavasthāyāṁ lakṣmaṇaṁ rāvaṇānujaḥ |
parēṣāmahitaṁ vākyamarthasādhakamabravīt || 1 ||
yadētadrākṣasānīkaṁ mēghaśyāmaṁ vilōkyatē |
ētadāyōdhyatāṁ śīghraṁ kapibhiḥ pādapāyudhaiḥ || 2 ||
asyānīkasya mahatō bhēdanē yata lakṣmaṇa |
rākṣasēndrasutō:’pyatra bhinnē dr̥śyō bhaviṣyati || 3 ||
sa tvamindrāśaniprakhyaiḥ śarairavakiranparān |
abhidravāśu yāvadvai naitatkarma samāpyatē || 4 ||
jahi vīra durātmānaṁ māyāparamadhārmikam |
rāvaṇiṁ krūrakarmāṇaṁ sarvalōkabhayāvaham || 5 ||
vibhīṣaṇavacaḥ śrutvā lakṣmaṇaḥ śubhalakṣaṇaḥ |
vavarṣa śaravarṣāṇi rākṣasēndrasutaṁ prati || 6 ||
r̥kṣāḥ śākhāmr̥gāścāpi drumādrinakhayōdhinaḥ |
abhyadhāvanta sahitāstadanīkamavasthitam || 7 ||
rākṣasāśca śitairbāṇairasibhiḥ śaktitōmaraiḥ |
udyataiḥ samavartanta kapisainyajighāṁsavaḥ || 8 ||
sa samprahārastumulaḥ sañjajñē kapirākṣasām |
śabdēna mahatā laṅkāṁ nādayanvai samantataḥ || 9 ||
śastraiśca bahudhākāraiḥ śitairbāṇaiśca pādapaiḥ |
udyatairgiriśr̥ṅgaiśca ghōrairākāśamāvr̥tam || 10 ||
tē rākṣasā vānarēṣu vikr̥tānanabāhavaḥ |
nivēśayantaḥ śastrāṇi cakrustē sumahadbhayam || 11 ||
tathaiva sakalairvr̥kṣairgiriśr̥ṅgaiśca vānarāḥ |
abhijaghnurnijaghnuśca samarē rākṣasarṣabhān || 12 ||
r̥kṣavānaramukhyaiśca mahākāyairmahābalaiḥ |
rakṣasāṁ vadhyamānānāṁ mahadbhayamajāyata || 13 ||
svamanīkaṁ viṣaṇṇaṁ tu śrutvā śatrubhirārditam |
udatiṣṭhata durdharṣastatkarmaṇyananuṣṭhitē || 14 ||
vr̥kṣāndhakārānnirgatya jātakrōdhaḥ sa rāvaṇiḥ |
ārurōha rathaṁ sajjaṁ pūrvayuktaṁ sa rākṣasaḥ || 15 ||
sa bhīmakārmukadharaḥ kālamēghasamaprabhaḥ |
raktāsyanayanaḥ kruddhō babhau mr̥tyurivāntakaḥ || 16 ||
dr̥ṣṭvaiva tu rathasthaṁ taṁ paryavartata tadbalam |
rakṣasāṁ bhīmavēgānāṁ lakṣmaṇēna yuyutsatām || 17 ||
tasminkālē tu hanumānudyamya sudurāsadam |
dharaṇīdharasaṅkāśō mahāvr̥kṣamarindamaḥ || 18 ||
sa rākṣasānāṁ tatsainyaṁ kālāgniriva nirdahan |
cakāra bahubhirvr̥kṣairniḥsañjñaṁ yudhi vānaraḥ || 19 ||
vidhvaṁsayantaṁ tarasā dr̥ṣṭvaiva pavanātmajam |
rākṣasānāṁ sahasrāṇi hanumantamavākiran || 20 ||
śitaśūladharāḥ śūlairasibhiścāsipāṇayaḥ |
śaktibhiḥ śaktihastāśca paṭ-ṭiśaiḥ paṭ-ṭiśāyudhāḥ || 21 ||
parighaiśca gadābhiśca cakraiśca śubhadarśanaiḥ |
śataśaśca śataghnībhirāyasairapi mudgaraiḥ || 22 ||
ghauraiḥ paraśvadhaiścaiva bhindipālaiśca rākṣasāḥ |
muṣṭibhirvajrakalpaiśca talairaśanisannibhaiḥ || 23 ||
abhijaghnuḥ samāsādya samantātparvatōpamam |
tēṣāmapi ca saṅkruddhaścakāra kadanaṁ mahat || 24 ||
sa dadarśa kapiśrēṣṭhamacalōpamamindrajit |
sūdayantamamitraghnamamitrānpavanātmajam || 25 ||
sa sārathimuvācēdaṁ yāhi yatraiṣa vānaraḥ |
kṣayamēṣa hi naḥ kuryādrākṣasānāmupēkṣitaḥ || 26 ||
ityuktaḥ sārathistēna yayau yatra sa mārutiḥ |
vahanparamadurdharṣaṁ sthitamindrajitaṁ rathē || 27 ||
sō:’bhyupētya śarānkhaḍgānpaṭ-ṭiśāṁśca paraśvadhān |
abhyavarṣata durdharṣaḥ kapimūrdhni sa rākṣasaḥ || 28 ||
tāni śastrāṇi ghōrāṇi pratigr̥hya sa mārutiḥ |
rōṣēṇa mahatā:’:’viṣṭō vākyaṁ cēdamuvāca ha || 29 ||
yudhyasva yadi śūrō:’si rāvaṇātmaja durmatē |
vāyuputraṁ samāsādya jīvanna pratiyāsyasi || 30 ||
bāhubhyāṁ pratiyudhyasva yadi mē dvandvamāhavē |
vēgaṁ sahasva durbuddhē tatastvaṁ rakṣasāṁ varaḥ || 31 ||
hanumantaṁ jighāṁsantaṁ samudyataśarāsanam |
rāvaṇātmajamācaṣṭē lakṣmaṇāya vibhīṣaṇaḥ || 32 ||
yaḥ sa vāsavanirjētā rāvaṇasyātmasambhavaḥ |
sa ēṣa rathamāsthāya hanumantaṁ jighāṁsati || 33 ||
tamapratimasaṁsthānaiḥ śaraiḥ śatruvidāraṇaiḥ |
jīvitāntakarairghōraiḥ saumitrē rāvaṇiṁ jahi || 34 ||
ityēvamuktastu tadā mahātmā
vibhīṣaṇēnārivibhīṣaṇēna |
dadarśa taṁ parvatasannikāśaṁ
raṇē sthitaṁ bhīmabalaṁ nadantam || 35 ||
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē yuddhakāṇḍē ṣaḍaśītitamaḥ sargaḥ || 86 ||
